Hiệp khách có võ công trác tuyệt

Võ hiệp là hiện tượng đặc hữu trong văn hóa võ thuật của dân tộc Trung Hoa. Từ thời kỳ Chiến Quốc, hiệp khách đã được sản sinh và phát triển thành một  thế lực. Hàn Phi từng nói:” Hiệp lấy võ phạm cấm” để nói lên thời đó có hiện tượng các hiệp khách dựa vào võ công trác tuyệt để chống lại chế độ cũ.

Ảnh minh họa -nguồn internet

Sự nổi dậy của hiệp khách trên thực tế là kết quả của sự phát triển hàng ngày trong chế độ phong kiến thời Chiến Quốc. Thời Hán, Đường, nhờ kinh tế phồn vinh, sức nước phồn thịnh, mậu dịch đối ngoại phát đạt, lại thêm những người thống trị coi trọng võ thuật khiến cho các loại kỹ thuật trong võ thuật Trung Hoa vô cùng phát triển. võ hiệp cũng rất thịnh hành. Võ hiệp phần lớn xuất thân từ làng xóm, phố xá và thành thị là nơi màu mỡ để các hiệp khách tụ tập và hoạt động nên xưa Tư Mã Thiên từng gọi là “ Hiệp khách làng”. Về mặt vật chất, võ hiệp đối với thương nghiệp cũng có quan hệ dựa dẫm nhất định, hoặc đón khách buôn cứu viện, hoặc cướp khách thương tự cứu tế, vì thế khách buôn cũng có khi phải dựa vào võ hiệp để bảo vệ gia tài của mình.

Võ hiệp cũng đề cao võ đức và tinh thần thượng võ để toàn xã hội chú ý và để lại dấu ấn sâu sắc về phong tục tập quán xã hội thời Hán, Đường. Trong võ đức, “ trọng ân nghĩa” là nguyên tắc làm việc phổ biến trong hiệp khách thời Hán, Đường: “có ân phải đền, có oán phải trả”. Tư tưởng xuất phát từ ân nghĩa trở thành nguyên tắc quyết định quan hệ nhân nghĩa luân lý, ở một trình độ nào đó đã tách khỏi hàng rào pháp quyền và quan niệm về đẳng cấp của xã hội phong kiến, do đó đã khiến cho hình tượng của võ hiệp trong lòng dân chúng vô cùng to lớn như câu ví: “ngàn cân vàng không bằng một lời hứa của Lý Bố”.

Đại hiệp Quách Giải đời Hán trở thành danh nhân, xa gần ai cũng nghe tên. Sử chép, khi ông vào cửa quan thì “ hiền, hào, quang trung quen hoặc không quen đều mộ tiếng, những người được gọi là “ hiệp” đều dẫn đến tên ông để lấy tiếng. việc tôn sùng “ nghĩa khí hiệp khách” này đã phản ánh người cổ đại hướng về nhân cách lý tưởng ra sao. Ý thức hiệp khách “ trọng ân nghĩa” ở đời Đường ảnh hưởng càng sâu. Quan niệm ân nghĩa trong thơ Đường có biểu hiện lại càng vô cùng mạnh mẽ. Lý Bạch viết: “ Cảm chàng ơn nặng quên tính mệnh, Thái Sơn ném bỏ tựa lông hồng”; Vương Xương Linh thì:” thiếu niên trọng anh hiệp, tuổi nhỏ áo mũ xoàng”; Trần Tử Ngang thì:” Xích hoàn giết quan lại, bạch nhận báo thù riêng” ( xích hoàn là tên vũ khí, bạch nhận là võ dùng tay không_ ND). Các nhà thơ thường dùng thơ ca để tán tụng những con người đó, hết lòng tán tụng võ nghệ cao cường và sự gan dạ hơn người  của các hiệp sĩ cũng như các việc làm nghĩa hiệp với hiện thực cuộc sống đã kết thành một khối, trở thành nguồn của cải tinh thần đặc biệt của dân tộc Trung Hoa, trở thành nguyên khí, cảm hứng của dân tộc Trung Hoa.

Sau đời Đường, võ hiệp xưa từng là một thế lực xã hội lớn mạnh bắt đầu ngày một lụi tàn, nhưng trong lịch sử võ thuật, các hiệp khách vẫn ở vị trí rất cao, đối với sự phát triển “ kỹ thuật của võ thuật”, sự cống hiến của họ càng không thể nào mai một được. Các truyện văn xuôi, viết theo lối văn thông thường giản dị ở các đời Tống, Nguyên, Minh, Thanh trong “Phác đao”, “ Cán bổng” là loại truyện vụ án lấy các hiệp khách, nghĩa sĩ làm nhân vật chính như” Vụ án Thi công”,” Tam hiệp ngũ nghĩa”.v.v.. là các tác phẩm hay của loại này.

Tinh thần võ hiệp có tác dụng rèn luyện ảnh hưởng đến khí chất của dân tộc ở thời cận đại lại càng xán lạn rực rỡ. Từ bé học đánh kiếm, luyện quyền cước như các bậc tiên liệt chủ tướng cuộc “ Mậu Tuất biến pháp” ( năm 1898 do Khang Hữu Vi chủ xướng định thông qua vua quang tự cải cách chính quyền thối nát nhà thanh như bị từ hy thái hậu tiêu diệt bằng cuộc Mậu Tuất chính biến – ND) là đàm tự đồng và người tự xưng “ giám hồ nữ hiệp” nữ anh hùng thu cẩn đi đầu trong cuộc cách mạng Tân Hợi ( 1911- do Tôn trung sơn chủ xướng, nổi dậy đánh đổ nhà Thanh – ND) đã khẳng khái vì nghĩa đem bầu máu nóng thức tỉnh chính khí đáng kính của cháu con Hoa Hạ không thể bảo là không có tinh thần hy sinh vì nghĩa của cac hiệp khách xưa.

( Trích ” Võ  thuật thần kỳ”, nxb TD&TT,2009)

Bài liên quan